Een vindbare website is straks ook leesbaar voor AI

Een goede paginatitel, een logische koppenstructuur en een technisch goed ingericht CMS. Lange tijd waren dat ongeveer de eerste onderwerpen die ter sprake kwamen wanneer een website beter vindbaar moest worden.

Die onderdelen zijn nog steeds relevant. Alleen is vindbaarheid inmiddels veel breder dan een hoge positie in Google.

Mensen zoeken niet meer uitsluitend via een lijst met blauwe links. Ze stellen vragen aan ChatGPT, gebruiken AI-overzichten in zoekmachines en laten systemen informatie uit verschillende bronnen vergelijken. Het antwoord wordt steeds vaker al samengesteld voordat iemand een website bezoekt.

Het woord straks in de titel is daarom misschien zelfs wat voorzichtig. De ontwikkeling is al begonnen.

Google gebruikt voor AI Overviews en AI Mode informatie uit zijn bestaande zoekindex. ChatGPT Search kan websites als bron opnemen en direct naar de gebruikte informatie verwijzen. Een website hoeft daardoor niet alleen gevonden te worden, maar moet ook duidelijk genoeg zijn om begrepen, geselecteerd en geciteerd te kunnen worden.

Dat vraagt om meer dan klassieke SEO. Het raakt de contentstrategie, informatiearchitectuur, techniek, toegankelijkheid en het webdesign.

SEO is niet verdwenen

De opkomst van AI-search betekent niet dat SEO ineens overbodig is. Zoek- en AI-systemen moeten pagina’s nog steeds kunnen ontdekken, crawlen en indexeren. Een onbereikbare of technisch slecht opgebouwde website wordt niet ineens zichtbaar omdat er AI aan te pas komt.

Google geeft zelf aan dat zijn generatieve zoekfuncties voortbouwen op de bestaande zoekindex en rankingsystemen. De technische en inhoudelijke basis van SEO blijft dus belangrijk.

Alleen is SEO niet langer het volledige verhaal.

Bij traditionele zoekmachineoptimalisatie lag de nadruk vaak op een vrij herkenbare klantreis:

1. iemand voert een zoekopdracht in;
2. bekijkt de zoekresultaten;
3. klikt op een website;
4. leest de pagina;
5. voert eventueel een actie uit.

AI-search kan een aantal van deze stappen samenvoegen. Het systeem zoekt informatie uit verschillende bronnen, combineert die tot een antwoord en toont daarbij soms een aantal verwijzingen.

De website is dan niet altijd meer de plaats waar de volledige zoektocht plaatsvindt. Soms is de website vooral een bron voor het antwoord.

Digitale vindbaarheid bestaat daardoor steeds meer uit vier stappen:

• gevonden worden: systemen moeten je content kunnen bereiken;
• begrepen worden: de betekenis en context moeten duidelijk zijn;
• geselecteerd worden: de informatie moet relevant en betrouwbaar genoeg zijn;
• gebruikt worden: iemand of een AI-agent moet een volgende stap kunnen zetten.

Webdesign heeft invloed op al deze stappen.

Webdesign is meer dan hoe een website eruitziet

Wanneer mensen aan webdesign denken, denken ze vaak aan kleur, typografie, fotografie en compositie. Dat zijn belangrijke onderdelen, maar ze vormen slechts de zichtbare laag.

Webdesign bepaalt ook hoe informatie wordt geordend, welke onderwerpen bij elkaar horen, wat als eerste opvalt en welke routes iemand door de website kan volgen. Het is dus voor een belangrijk deel informatieontwerp.

Dat begint al voordat er een visueel ontwerp wordt gemaakt.

Welke onderwerpen verdienen een eigen pagina? Hoe hangen diensten, cases en kennisartikelen met elkaar samen? Welke informatie is algemeen en waar is verdieping nodig? Welke pagina geeft het beste antwoord op een specifieke vraag?

Een CMS kan nette URL’s en paginatitels genereren, maar kan deze inhoudelijke keuzes niet voor je maken. Het weet niet welke kennis belangrijk is, hoe onderwerpen zich tot elkaar verhouden of welke informatie een potentiële klant nodig heeft om een beslissing te nemen.

Dat zijn strategische keuzes. Het ontwerp moet die keuzes vervolgens zichtbaar en bruikbaar maken.

Wanneer iedere dienst op een losse, vrijwel identieke landingspagina wordt geplaatst, ontstaat misschien een overzichtelijk CMS. Voor bezoekers en zoekmachines kan het onderscheid tussen de pagina’s echter onduidelijk zijn.

Andersom kan een website veel waardevolle kennis bevatten, maar die kennis verbergen in een onlogische navigatie, losse downloads of pagina’s waar nauwelijks naartoe wordt gelinkt.

Een vindbare website begint daarom niet met het vullen van metatags. Hij begint met het ontwerpen van een samenhangend digitaal kennislandschap.

AI zoekt niet altijd naar één volledig artikel

Bij een traditionele zoekopdracht kon je een pagina optimaliseren rond een centraal zoekwoord of onderwerp. Een AI-systeem kan een vraag anders benaderen.

Google beschrijft bijvoorbeeld dat een complexe zoekvraag kan worden opgesplitst in meerdere deelvragen. Het systeem zoekt vervolgens aanvullende informatie en combineert verschillende bronnen tot een antwoord.

Dat betekent dat een pagina niet alleen als geheel begrijpelijk moet zijn. Ook afzonderlijke onderdelen moeten voldoende context bevatten.

Stel dat je een uitgebreid artikel schrijft over de overstap naar een nieuw CMS. In dat artikel behandel je onder andere:

• de aanleiding voor een migratie;
• de gevolgen voor redacteuren;
• de invloed op beheer en hosting;
• de kosten en risico’s;
• het migreren van bestaande content.

Een AI-systeem kan slechts één onderdeel nodig hebben om een specifieke vraag te beantwoorden. Bijvoorbeeld wat een CMS-migratie betekent voor de redactie.

De betreffende passage moet dan zelfstandig duidelijk genoeg zijn. Een tussenkop als Gevolgen voor de redactie helpt meer dan een vage kop als Wat betekent dit?

Dat betekent niet dat ieder artikel uit korte, geïsoleerde tekstblokjes moet bestaan. Google geeft expliciet aan dat er geen noodzaak is om teksten kunstmatig op te knippen voor AI. Ook een speciaal llms.txt-bestand of nieuwe AI-markup is voor Google niet nodig.

Het uitgangspunt blijft hetzelfde: schrijf voor mensen.

Wel helpt een heldere structuur. Iedere sectie moet een herkenbaar onderwerp hebben, logisch voortbouwen op het verhaal en voldoende context bevatten om begrepen te worden.

Een goed ontwerp ondersteunt dat met duidelijke tussenkoppen, rustige paragrafen, relevante opsommingen, tabellen en illustraties. Niet om een AI-systeem te plezieren, maar om de inhoud voor iedereen beter bruikbaar te maken.

Visuele hiërarchie moet ook technisch betekenis hebben

Een bezoeker ziet direct dat een grote, vetgedrukte tekst een titel is. Software kan alleen met zekerheid begrijpen wat een element betekent wanneer die betekenis ook technisch goed is vastgelegd.

Een kop moet daarom niet alleen op een kop lijken, maar ook als kop zijn opgebouwd. Een knop moet werkelijk een knop zijn. Een invoerveld moet een begrijpelijk label hebben en een uitklapbaar onderdeel moet communiceren of het geopend of gesloten is.

Dit klinkt als een technisch detail, maar het is onderdeel van het ontwerp.

De visuele laag en de technische betekenis moeten op elkaar aansluiten. Wanneer die twee los van elkaar worden ontwikkeld, kan een website er voor een bezoeker logisch uitzien en voor zoekmachines, hulpsoftware en AI-agents veel minder duidelijk zijn.

Dat geldt vooral voor interactieve elementen zoals:

• filters en zoekfuncties;
• tabbladen en uitklapbare onderdelen;
• formulieren;
• vergelijkingen;
• navigatiemenu’s;
• reserverings- en bestelprocessen.

OpenAI geeft aan dat duidelijke ARIA-rollen, labels en statussen ChatGPT-agents helpen om interactieve onderdelen zoals knoppen, formulieren en menu’s te begrijpen en correct te bedienen. Google beschrijft eveneens dat browseragents onder andere de visuele weergave, DOM-structuur en toegankelijkheidsboom van een pagina kunnen gebruiken.

Digitale toegankelijkheid krijgt daarmee een extra dimensie. Een toegankelijke website is in de eerste plaats belangrijk voor mensen. Maar dezelfde heldere structuur maakt een website vaak ook begrijpelijker voor software die namens mensen informatie verzamelt of handelingen uitvoert.

De belangrijkste inhoud mag niet alleen visueel bestaan

Een goede infographic kan een ingewikkeld proces in één oogopslag uitleggen. Een animatie kan een product aantrekkelijk presenteren en een video kan meer gevoel overbrengen dan een lange tekst.

Maar belangrijke informatie moet niet uitsluitend in deze vormen beschikbaar zijn.

Wanneer de belangrijkste uitleg alleen in een afbeelding staat, is die informatie moeilijker te gebruiken voor iemand met een visuele beperking. Ook zoek- en AI-systemen kunnen de precieze inhoud dan minder betrouwbaar interpreteren.

Hetzelfde geldt voor informatie die alleen verschijnt na een complexe interactie, verborgen zit in een video zonder transcript of pas na het invullen van een formulier beschikbaar wordt.

Dat betekent niet dat iedere pagina vooral uit tekst moet bestaan. Juist een combinatie van tekst, beeld en interactie kan sterk zijn. De tekst moet alleen voldoende betekenis bevatten om het verhaal ook zonder de visuele laag te kunnen begrijpen.

Afbeeldingen en video’s ondersteunen dan de inhoud in plaats van dat ze de inhoud vervangen.

Google geeft aan dat relevante afbeeldingen en video’s ook binnen generatieve zoekervaringen zichtbaar kunnen worden. Origineel en inhoudelijk beeldmateriaal biedt daarmee meer waarde dan een generieke stockfoto die alleen een lege plek in het ontwerp vult.

Voor een kennisartikel kan een eigen model, schema of illustratie bijvoorbeeld veel toevoegen. Niet alleen omdat het artikel aantrekkelijker wordt, maar omdat het een ingewikkeld idee herkenbaar maakt.

Een model als:

gevonden worden → begrepen worden → geselecteerd worden → gebruikt worden

vertelt meer dan een willekeurige foto van een laptop op een bureau.

Zichtbaar maken wie er achter de inhoud zit

Nu algemene informatie steeds eenvoudiger kan worden geproduceerd, wordt het belangrijker om te laten zien waar kennis vandaan komt.

Wie heeft het artikel geschreven? Vanuit welke ervaring? Is het een theoretische samenvatting, een persoonlijke visie of een conclusie uit tientallen projecten? Wanneer is de informatie gepubliceerd en wanneer is deze voor het laatst inhoudelijk bijgewerkt?

Dat zijn niet alleen redactionele vragen. Ze hebben gevolgen voor de manier waarop een website wordt ontworpen.

Op veel websites staat de auteur klein onderaan de pagina, zonder verdere informatie. Soms ontbreekt een naam volledig en wordt ieder artikel gepubliceerd door de redactie of de organisatie zelf.

Daarmee gaat waardevolle context verloren.

Google adviseert om behulpzame, betrouwbare content te maken voor mensen en duidelijk te maken wie de inhoud heeft gecreëerd. Voor generatieve zoekervaringen benadrukt Google bovendien het belang van unieke, expertgedreven content die iets toevoegt aan wat al algemeen beschikbaar is.

Een website kan dat ondersteunen door ruimte te geven aan:

• een herkenbare auteur en diens expertise;
• een publicatie- en wijzigingsdatum;
• gebruikte bronnen;
• voorbeelden uit de praktijk;
• een toelichting op de gehanteerde methode;
• een duidelijk onderscheid tussen feiten, ervaring en mening.

Voor een persoonlijke website is dat extra relevant. De waarde van een artikel zit niet alleen in de informatie, maar ook in de afzender.

Ik kan een algemene uitleg geven over een CMS-migratie. Interessanter wordt het wanneer ik daarbij vertel welke problemen ik in de praktijk zie, welke afwegingen organisaties vaak te laat maken en waar projecten volgens mij onnodig ingewikkeld worden.

Die ervaring kan een AI-systeem niet zelf hebben. Het kan de ervaring wel vinden, begrijpen en als bron gebruiken wanneer deze duidelijk is vastgelegd.

Een website wordt ook een interface voor agents

AI-search draait nu vooral om het vinden en samenvatten van informatie. De volgende stap is dat AI-agents ook handelingen uitvoeren.

Een agent kan bijvoorbeeld producten vergelijken, beschikbaarheid controleren, een afspraak selecteren, een formulier invullen of een reservering voorbereiden.

Daarmee verandert de rol van een website opnieuw.

Een website is dan niet alleen een omgeving die door mensen wordt gelezen en bediend. Het wordt ook een interface waar software namens een mens doorheen beweegt.

Dat stelt eisen aan interaction design.

Een creatieve knop met alleen een icoon kan voor een vaste gebruiker herkenbaar zijn, maar voor een agent onduidelijk. Een foutmelding die uitsluitend door een rode rand zichtbaar wordt, legt niet uit wat er misging. Een datumkiezer die alleen met specifieke muisbewegingen werkt, kan voor mensen én agents lastig te bedienen zijn.

Een agentvriendelijke website hoeft er niet anders uit te zien. Hij moet vooral voorspelbaar en betekenisvol zijn.

Dat betekent onder andere dat:

• acties duidelijke namen hebben;
• formulieren herkenbare labels bevatten;
• foutmeldingen uitleggen wat iemand moet herstellen;
• statussen technisch beschikbaar zijn;
• navigatie consequent werkt;
• belangrijke processen niet afhankelijk zijn van onduidelijke visuele trucs.

We hebben jarenlang websites ontworpen voor mensen en zoekmachines. Daar komt nu een derde gebruiker bij: software die namens mensen kijkt, vergelijkt en handelt.

Dat maakt machine usability langzaam een serieus ontwerponderwerp.

Performance en mobiel blijven onderdeel van het verhaal

De aandacht voor AI betekent niet dat bekende uitgangspunten ineens minder belangrijk worden.

Een trage, instabiele of slecht werkende mobiele website blijft een slechte ervaring. Grote videobanners, onnodige scripts, zware animaties en meerdere lettertypes hebben invloed op de snelheid en bruikbaarheid van een pagina.

Die gevolgen worden vaak pas tijdens de ontwikkeling zichtbaar, terwijl een groot deel van de oorzaak al in het ontwerp zit.

Performance is daarom geen technisch optimalisatierondje aan het einde van een project. Het is een ontwerpkeuze.

Hetzelfde geldt voor mobiel gebruik. Op een klein scherm moet duidelijk zijn welke informatie belangrijk is en wat iemand vervolgens kan doen. Cruciale inhoud mag niet verdwijnen omdat de mobiele versie als een uitgeklede variant van de desktopwebsite wordt behandeld.

Ook voor AI-vindbaarheid blijft de technische basis belangrijk. Google geeft aan dat pagina’s crawlbaar, geïndexeerd en geschikt voor weergave in Search moeten zijn om in generatieve zoekfuncties te kunnen verschijnen. Voor opname in ChatGPT Search moet een website toegang geven aan OAI-SearchBot.

Goed webdesign, goede techniek en vindbaarheid zijn daardoor moeilijk van elkaar los te maken. De keuzes in het ene vakgebied bepalen de mogelijkheden in het andere.

Niet alles is op de eigen website op te lossen

Een heldere, technisch goede en inhoudelijk sterke website is belangrijk. Maar zichtbaarheid in AI-antwoorden wordt niet uitsluitend bepaald door wat je op je eigen website publiceert.

AI-systemen kunnen verschillende soorten bronnen gebruiken. Ze zien daardoor ook wat andere websites, vakmedia, klanten en gebruikers over een organisatie of onderwerp schrijven.

Een organisatie die zichzelf op twintig pagina’s toonaangevend noemt, wordt daar niet automatisch een autoriteit van. Een inhoudelijke verwijzing vanuit een onafhankelijke bron kan veel overtuigender zijn.

Dat betekent dat digitale vindbaarheid ook raakt aan reputatie, public relations, kennisdeling en distributie.

Worden je onderzoeken of modellen elders aangehaald? Delen experts je artikelen? Verschijn je in relevante vakmedia? Zijn er inhoudelijke reviews, cases of discussies waarin je organisatie wordt genoemd?

Dit is geen uitnodiging om kunstmatig zo veel mogelijk vermeldingen te verzamelen. Google waarschuwt juist tegen geforceerde vermeldingen en andere trucs die vooral bedoeld zijn om generatieve systemen te beïnvloeden.

Autoriteit ontstaat niet door overal je naam achter te laten. Ze ontstaat door iets te maken dat het waard is om naar te verwijzen.

Daarom is digitale vindbaarheid geen los SEO-project. Het is het resultaat van een bredere strategie waarin inhoud, expertise, ontwerp, techniek en externe zichtbaarheid elkaar versterken.

Ook de manier waarop we succes meten verandert

Traditioneel kijken organisaties bij SEO vooral naar zoekposities, vertoningen, kliks en organisch verkeer.

Die cijfers blijven bruikbaar, maar vertellen niet het volledige verhaal wanneer informatie steeds vaker binnen een AI-antwoord wordt gebruikt.

Een artikel kan bijvoorbeeld als bron worden geciteerd zonder dat iedere gebruiker doorklikt. Een andere pagina kan juist minder bezoekers krijgen, maar wel mensen aantrekken die al veel beter geïnformeerd zijn en een gerichtere vraag stellen.

Microsoft heeft in Bing Webmaster Tools inmiddels een rapport geïntroduceerd waarmee websitebeheerders onder andere kunnen zien welke pagina’s in AI-antwoorden worden geciteerd en welke zoekvragen daarbij een rol speelden. OpenAI voegt aan verkeer vanuit ChatGPT Search een herkenbare utm_source=chatgpt.com toe, zodat dit verkeer in analysesoftware kan worden gevolgd.

Daarmee komen naast traditionele SEO-cijfers nieuwe vragen te staan:

• Wordt onze inhoud als bron gebruikt?
• Voor welke onderwerpen worden we genoemd?
• Welke pagina’s worden geciteerd?
• Leveren AI-verwijzingen relevante bezoekers op?
• Komen deze bezoekers met andere of betere vragen binnen?
• Wordt onze informatie correct geïnterpreteerd?

Het aantal bezoekers blijft een eenvoudige en aantrekkelijke maatstaf. Maar uiteindelijk gaat het om de waarde die de website oplevert.

Een specialistisch artikel dat door weinig mensen wordt bezocht, maar regelmatig als betrouwbare bron wordt gebruikt, kan strategisch waardevoller zijn dan een oppervlakkige pagina die veel algemeen verkeer aantrekt.

Checklist: is je website klaar voor bredere digitale vindbaarheid?

Een website hoeft niet speciaal voor AI te worden ontworpen. Wel moet de basis helder zijn.

Controleer daarom of:

• waardevolle content openbaar, crawlbaar en technisch bereikbaar is;
• onderwerpen logisch zijn georganiseerd en onderling worden verbonden;
• iedere pagina een duidelijke titel en herkenbare structuur heeft;
• belangrijke uitleg ook in tekstvorm beschikbaar is;
• visuele hiërarchie overeenkomt met de technische betekenis;
• knoppen, formulieren en andere interacties duidelijke labels en statussen hebben;
• de auteur, actualiteit en herkomst van informatie zichtbaar zijn;
• eigen kennis, ervaring en originele inzichten voldoende naar voren komen;
• afbeeldingen en video’s inhoud toevoegen in plaats van alleen sfeer;
• de website snel, mobiel bruikbaar en toegankelijk is;
• meetbaar is welke zoekmachines en AI-systemen bezoekers of vermeldingen opleveren.

Wanneer meerdere onderdelen ontbreken, is dat meestal niet alleen een SEO-probleem. Het wijst op een breder gebrek aan samenhang in de digitale strategie.

Ontwerp geen website voor een algoritme

De verleiding is groot om na iedere technologische verandering een nieuwe optimalisatiediscipline te bedenken. Naast SEO verschijnen termen als AEO en GEO, inclusief checklists, scores en snelle trucs.

Sommige inzichten zijn waardevol. Maar het risico is dat organisaties opnieuw content en websites gaan maken voor een systeem in plaats van voor mensen.

Google geeft aan dat er geen speciale schrijfstijl, kunstmatige contentopdeling of nieuwe markup nodig is om binnen zijn generatieve zoekfuncties zichtbaar te worden. De basis blijft bruikbare, betrouwbare en goed bereikbare content.

Daarom zou ik een website niet specifiek ontwerpen voor AI.

Ik zou hem ontwerpen als een heldere en samenhangende bron van kennis en dienstverlening. Een omgeving waarin duidelijk is welke expertise een organisatie heeft, hoe onderwerpen met elkaar verbonden zijn en welke acties iemand kan uitvoeren.

Wanneer die structuur werkt voor mensen, zoekmachines, hulpsoftware en AI-agents, ontstaat een toekomstbestendiger digitaal platform.

Niet omdat het inspeelt op iedere tijdelijke optimalisatietrend, maar omdat de inhoud en interactie fundamenteel goed zijn ingericht.

Een vindbare website is dus niet alleen een website die hoog in Google staat. Het is een website waarvan de kennis kan worden ontdekt, begrepen en vertrouwd. Een website die zichtbaar maakt wie er achter de informatie zit en die mensen of software in staat stelt om een logische volgende stap te zetten.

Dat vraagt om meer dan SEO.

Het vraagt om een digitaal landschap waarin strategie, inhoud, ontwerp, toegankelijkheid en techniek vanaf het begin met elkaar samenhangen.